قبلی
بعدی

آشنایی با هنر ساخت و ترکیب عطر

ساخت عطر هم دانش است و هم هنر. معطرسازی محصولات مختلف که امروزه انجام می شود کار چندان ساده ای نیست. این کار متکی به هنر عطرسازان و شیمی دانان است. صنعت عطرسازی یک صنعت جهانی است که حجم سالانه بازار آن ۱۵۲ میلیارد دلار آمریکا است. بازار عطر جهان عمدتا در اختیار شش شرکت بزرگ بین المللی است که ۵۷ درصد کل بازار را در اختیار دارند. این شرکت ها شامل شرکت سوئیسی ژیوودان، شرکت آمریکایی آی.اف.اف، شرکت سوییسی فیرمنیخ، شرکت آلمانی سیمرایز، شرکت انگلیسی _ هلندی کوئست اینترنشنال و شرکت ژاپنی تاکاساگو هستند. عطرها و طعم دهنده هایی که توسط این شرکت ها تولید می شوند، توسط تولیدکننده های دیگر در قالب محصولات مختلف به زندگی روزمره ی ما وارد می شوند و به طدامنه انتخاب ما وسعت می بخشند.

انواع شامپوها و حالت دهنده ها با رایحه ی ملایم یا تند که ممکن است در آن ها از عصاره های گیاهی به منظور بهبود عملکرد استفاده شده است، محصولات شوینده ی لباس که طراوت زا هستند و به گونه ای طراحی شده اند که رایحه ی آن ها به البسه می چسبد، تمیزکننده هایی که به همان اندازه که به سطوح جلا می دهند  به آن ها رایحه ای دلپذیر نیز می بخشند و طیف وسیعی از انواع عطرها، ادکلن ها، ادوتوالت ها و ادو پرفیوم ها که می توانند پیغام دعوت به نزدیک شدن و یا دورشدن را به دیگران منتقل کنند.

ساخت عطرها به متخصصین ترکیب عطرها ، که در این صنعت به عطرساز یا پرفیومر (perfumer) معروف هستند سپرده می‌شود . گاهی به آنها بعلت توانایی خوب بویایی اشان و مهارتشان در ترکیب عطرها ، نِز (Nez) که معادل فرانسوی کلمه انگلیسی (nose) یا بینی است گفته می‌شود . ساخت عطرها با راهنمایی و نظرات مشتری‌ها و یا کارکنان یک عطرساز شروع می‌شود . مشتری یک عطرساز یا کارکنانش ، شامل خانه‌های مُد و شرکت‌های بزرگ از صنایع مختلف می‌باشند .

در مرحله بعد ، عطرساز با ترکیب رایحه‌ها و مواد معطر مختلف به بوی مورد نظر دست یافته و فرمول آن را به مشتری می‌فروشد . این عطرها آنگاه یا در ساخت محصولات دیگر ، بعنوان رایحه‌های کاربردی (مانند شامپو ، لوازم آرایش ، شوینده‌ها ، داخل اتومبیل و غیره) استفاده گشته ، و یا بعنوان رایحه‌های لطیف (fine fragrance) در جامعه بازاریابی شده و به فروش می‌رسند .

مهم‌ترین مساله در ترکیب عطر این است که سازنده عطر بتواند به نوت آغازی، نوت میانی و نوت پایانی عطر دست پیدا کند و بویی را که در طول زمان از عطر به جا خواهد ماند پیش بینی کرده و شکل دهد. عطرسازها علاوه بر حس بویایی و قوه تخیل و پیش بینی قوی باید در علم شیمی هم مهارت داشته باشند چون حس بویایی هرچقدر هم قوی باشد پس از مدتی خسته می‌شود و این علم است که باید به کمک آن بیاید و نقایص حواس انسانی را برطرف کند.

ساخته شدن یک عطر (یعنی ترکیب چند رایحه مشخص باهم) زمان زیادی نمی‌برد اما دست یافتن به ترکیبی ایده‌آل و معرفی یک عطر جدید از یک برند می‌تواند سال‌ها وقت عطرسازان را بگیرد که ممکن است تا سه سال هم طول بکشد، یعنی یک عطرساز سال‌ها وقت صرف می‌کند و صدها ترکیب مختلف را با هم امتحان می‌کند تا به چیزی که می‌خواهد دست یابد. این زمان می‌تواند تا سه سال هم طول بکشد اما ساخته شدن عطر L`Aimant پنج سال و عطر Chant d`Aromes از برند گوئرلن ۷ سال و عطرInfini 15 سال زمان برده است.

اولین گام در ترکیب عطر معمولا همیشه ایده گرفتن از طبیعت است. سپس عطرساز سعی می‌کند رایحه برگرفته از طبیعت را در شرایطی پایدار و مقاوم در برابر بخار و دمای بالا با کمک مواد خام معطر دیگری که با این رایحه هماهنگ هستند غنا ببخشد. او در آزمایشگاه مخصوص خود مدتی طولانی را به تنهایی و در محیطی پر از انواع اسانس‌ها و رایحه‌ها سر می‌کند و خود را وقف هدفی خاص می‌کند، ساختن ترکیبی عالی.

مثلا با ترکیب رایحه درخت سدر و کمی عصاره مگنولیا سعی می‌کند عطری بسازد که رایحه جنگل‌های استوایی و بارانی را تداعی کند یا چیزی بسیار انتزاعی‌تر مثل قطعه‌ای موسیقی. این ایده‌ها تصوراتی را در ذهن هنرمند (عطرساز) پدید می‌آورند و او نوت‌های عطر را بر این اساس انتخاب می‌کند مثلا برای ایده یک قرار عاشقانه در جنگل بارانی نوت اصلی یا اولیه را ترکیب رایحه اسطوخودوس و کاج شکل می‌دهد، نوت میانی از خزه بلوط و پاتچولی ترکیب شده با رایحه ترنج و نوت پایانی را هم چیزی هماهنگ با این رایحه‌ها مثل عطر مشک یا مر تشکیل می‌دهد که همگی با هم یک خاطره زیبای عاشقانه را شکل می‌دهند. در ادامه عطرساز با کمک حس بویایی قوی خود سعی می‌کند تصمیم نهایی خود را در مورد عطر بگیرد، به آن شخصیت بدهد و ترکیب آن را از نظر شیمیایی کامل و پایدار کند.

نوت آغازی عطر همیشه باید تازه و تند باشد و حضور گل‌ها، میوه‌ها و گیاهان را که چیزهایی دلپذیر و خاطره انگیز هستند تداعی کند. در مرحله بعدی عطر باید پایدار شود و برای این کار از موادی مثل ریشه زنبق، رزین بنزوئین یا خزه بلوط استفاده می‌شود و سپس یک رایحه پایدار به عنوان نوت نهایی انتخاب می‌شود. در نهایت این مواد بر اساس فرمول‌های شیمیایی تخصصی با هم ترکیب می‌شوند و عطر ساخته می‌شود اما در این مرحله عطر قابل استفاده نیست و باید مدتی در یک فضای تاریک قرار بگیرد تا جا بیفتد و کامل شود.

گاهی هم تصادف و خوش شانسی در این  فرآیند نقش داشته است مثلا زمانی  که ژاک گوئرلن به صورت تصادفی کمی اسانس وانیل را داخل ترکیب یک عطر ریخت و این عطر خوشبو Shalimar نام گرفت. اما عطرسازان همیشه تا این حد خوش شانس نبوده‌اند و همیشه زمان زیادی لازم است تا رایحه مواد طبیعی استخراج شود (و یا به صورت مصنوعی ساخته شوند) و توسط آن‌ها برای ساخت عطرهای خوشبو مورد استفاده قرار بگیرد. 

نکات زیبایی که حتما باید بدانید

مجله آرایش .. نکات زیبایی و آرایش

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *